عطر روی پوست چه اتفاقی را تجربه میکند؟عطر روی پوست چه اتفاقی را تجربه میکند؟
عطر روی پوست چه اتفاقی را تجربه میکند؟
تا اینجا درباره مولکولها، آکوردها، هرم بویایی و مغز صحبت کردیم.
اما یک سؤال مهم باقی میماند:
چرا یک عطر روی پوست افراد مختلف دقیقاً یکسان بو نمیدهد؟
و چرا ممکن است یک عطر روی پوست یک نفر ۸ ساعت قابل تشخیص باشد، اما روی شخص دیگری خیلی زود ضعیف شود؟
پاسخ ساده این است:
عطر فقط با هوا و بینی تعامل ندارد؛ با پوست هم تعامل دارد.
اول یک تصور اشتباه را اصلاح کنیم
احتمالاً شنیدهای:
«پوست چرب عطر را نگه میدارد و پوست خشک عطر را سریع میپراند.»
این جمله تا حدی درست اما بیش از حد سادهشده است.
نوع پوست میتواند روی تجربه عطر تأثیر بگذارد، اما ماندگاری فقط به «چرب یا خشک بودن پوست» وابسته نیست.
عوامل بسیار بیشتری دخیلاند:
- فرمول عطر
- ساختار مولکولها
- غلظت
- دمای پوست
- رطوبت
- چربی و لیپیدهای سطح پوست
- میزان تبخیر
- شرایط محیط
- جریان هوا
- و حتی نحوه اسپریکردن
Skin چیست؟
Skin (اِسکین) = پوست
پوست فقط یک سطح خنثی نیست.
یک محیط پیچیده زیستی است که دارای:
Water = آب
Lipids = لیپیدها / چربیها
Proteins = پروتئینها
و ترکیبات مختلف دیگر است.
وقتی عطر روی پوست قرار میگیرد، مولکولهای آن وارد تعامل با این محیط میشوند.
Lipids چیست؟
Lipids (لیپیدز) = چربیها / ترکیبات چربیمانند
سطح پوست دارای ترکیبات چربیمانند است که میتوانند روی رفتار برخی مواد اثر بگذارند.
به همین دلیل محیط پوست کاملاً مشابه یک تکه کاغذ تست نیست.
چرا پوست و بلاتر متفاوتاند؟
Blotter (بلاتِر) = کاغذ تست عطر
وقتی عطر را روی کاغذ اسپری میکنیم، فقط با یک سطح متخلخل و نسبتاً خنثی سروکار داریم.
اما روی پوست:
عطر + پوست + گرما + رطوبت + چربی + محیط
با هم وارد یک سیستم پیچیدهتر میشوند.
بنابراین ممکن است:
همان عطر
روی بلاتر یک شخصیت داشته باشد،
ولی روی پوست شخصیت دیگری را برجستهتر نشان دهد.
دمای پوست چه نقشی دارد؟
Skin Temperature (اِسکین تِمپِرِچِر) = دمای پوست
دما میتواند روی سرعت تبخیر مواد تأثیر بگذارد.
به طور کلی با افزایش دما، بسیاری از مواد فرّار تمایل بیشتری به ورود به فاز بخار پیدا میکنند.
بنابراین گرمای پوست میتواند روی:
Evaporation = تبخیر
و در نتیجه روی نحوه تکامل رایحه اثر بگذارد.
اما این به معنی این نیست که:
«پوست گرم همیشه ماندگاری را کم میکند.»
چون همزمان عوامل دیگری نیز درگیرند.
Diffusion چیست؟
Diffusion (دیفیوژِن) = انتشار
انتشار یعنی حرکت مولکولها از نواحی با غلظت بیشتر به سمت نواحی با غلظت کمتر.
در عطر، مولکولهای فرّار پس از آزادشدن از سطح پوست در محیط اطراف پخش میشوند.
به همین دلیل رایحه فقط در نقطه اسپری باقی نمیماند.
Projection چیست؟
Projection (پروجِکشن) = انتشار قابل ادراک عطر در اطراف فرد
وقتی میگوییم:
«این عطر پخش خوبی دارد.»
معمولاً درباره میزان حضور رایحه در فضای اطراف فرد صحبت میکنیم.
اما Projection با:
Longevity = ماندگاری
یکی نیست.
Longevity چیست؟
Longevity (لانجِوِتی) = مدت باقیماندن قابل تشخیص رایحه
ممکن است یک عطر:
Longevity بالا
ولی:
Projection پایین
داشته باشد.
یعنی ساعتها روی پوست بماند، اما فقط از فاصله نزدیک قابل تشخیص باشد.
برعکس، ممکن است عطری در یک ساعت اول Projection بالایی داشته باشد ولی بعد از آن خیلی نزدیک به پوست شود.
Sillage چیست؟
یک اصطلاح مهم دیگر:
Sillage (سییَژ) = رد بویایی
یعنی اثری که رایحه هنگام حرکت فرد در محیط باقی میگذارد و دیگران میتوانند آن را حس کنند.
پس سه مفهوم را از هم جدا کنیم:
Projection
پخش و حضور رایحه اطراف فرد
Longevity
مدت باقیماندن رایحه
Sillage
رد بویاییای که فرد در فضا باقی میگذارد
این سه مفهوم در فروش و بررسی عطر خیلی وقتها با هم اشتباه گرفته میشوند.
Substantivity چیست؟
حالا به یک واژه تخصصیتر میرسیم:
Substantivity (سابستَنتیوِتی) = توانایی یک ماده برای باقیماندن و قابل تشخیص بودن روی سطح یا در یک محیط
در عطرسازی، این مفهوم برای توضیح اینکه یک ماده تا چه اندازه میتواند پس از گذشت زمان همچنان حضور خود را حفظ کند اهمیت دارد.
یک ماده ممکن است:
بسیار فرّار
باشد و سریعتر کاهش پیدا کند.
ماده دیگری ممکن است:
Substantive
باشد و مدت بیشتری قابل تشخیص باقی بماند.
چرا بعضی مواد خیلی ماندگارند؟
ساختار شیمیایی مواد نقش مهمی دارد.
اما نمیتوانیم فقط بگوییم:
«مولکول سنگین است، پس ماندگار است.»
موضوع پیچیدهتر است.
ویژگیهایی مانند:
Vapor Pressure = فشار بخار
Volatility = فراریت
Molecular Structure = ساختار مولکولی
Polarity = قطبیت
و تعامل با سطح پوست میتوانند روی رفتار ماده اثر بگذارند.
Polarity چیست؟
Polarity (پولاریتی) = قطبیت
به زبان ساده، بعضی مولکولها توزیع بار الکتریکی نامتقارنتری دارند و برخی کمتر.
این ویژگی میتواند روی نحوه تعامل آنها با مواد دیگر تأثیر بگذارد.
برای عطرسازی، این موضوع از آن جهت مهم است که رفتار یک مولکول در محیطهای مختلف میتواند متفاوت باشد.
البته نباید تصور کنیم:
قطبی = ماندگار
و:
غیرقطبی = فرار
چنین رابطه سادهای وجود ندارد.
چرا پوست خشک ممکن است عطر را متفاوت نشان دهد؟
در پوست خشک، ویژگیهای سطح پوست و میزان آب و چربی متفاوت است.
این میتواند روی نحوه پخش و ادراک عطر اثر بگذارد.
به همین دلیل گاهی استفاده از یک:
Moisturizer = مرطوبکننده
بدون رایحه قوی، قبل از عطر میتواند تجربه عطر را متفاوت کند.
اما این موضوع به این معنی نیست که هر مرطوبکنندهای الزاماً ماندگاری را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
چرا پوست چرب گاهی عطر را بهتر نگه میدارد؟
چربیهای سطح پوست میتوانند با برخی مواد عطری تعامل داشته باشند و محیط سطح پوست را تغییر دهند.
به همین دلیل ممکن است برخی رایحهها روی پوستهایی با چربی بیشتر:
کندتر کاهش پیدا کنند
یا حداقل:
مدت بیشتری قابل تشخیص باشند.
اما باز هم:
این یک قانون مطلق نیست.
فرمول عطر اهمیت بسیار زیادی دارد.
pH پوست چطور؟
pH = میزان اسیدی یا بازی بودن
پوست معمولاً یک محیط کمی اسیدی دارد.
اما یک نکته مهم:
تأثیر pH پوست بر رایحه عطر اغلب بیش از حد در تبلیغات سادهسازی میشود.
اینطور نیست که:
«پوست اسیدی داری، پس عطر تبدیل به یک بوی کاملاً متفاوت میشود.»
در بسیاری از موارد، تفاوتی که افراد روی پوست تجربه میکنند بیشتر به مجموعهای از عوامل فیزیکی، شیمیایی و ادراکی مربوط است.
چرا عطر روی لباس متفاوت است؟
لباس:
Textile (تِکستایل) = پارچه
ساختار کاملاً متفاوتی نسبت به پوست دارد.
پارچه میتواند بعضی مواد را جذب کند و آزادشدن آنها را تغییر دهد.
در نتیجه ممکن است:
عطر روی لباس
ماندگاری بیشتری داشته باشد،
اما:
رفتار بویایی آن
دقیقاً شبیه پوست نباشد.
به همین دلیل برای ارزیابی یک عطر، تست روی پوست اهمیت زیادی دارد.
Heat + Fragrance
Heat (هِیت) = گرما
گرما میتواند سرعت آزادشدن و تبخیر بسیاری از ترکیبات فرار را افزایش دهد.
به همین دلیل نقاطی از بدن که گرمتر یا دارای جریان خون بیشتری هستند، در سنت عطرسازی به عنوان محلهای رایج اسپری شناخته شدهاند.
اما یک نکته مهم:
«نقاط نبض» یک قانون جادویی برای افزایش ماندگاری نیستند.
اینکه:
Pulse Points = نقاط نبض
مثل مچ دست یا گردن را اسپری کنیم، لزوماً به شکل معجزهآسا عطر را قویتر یا ماندگارتر نمیکند.
چرا مالیدن مچ دست اشتباه است؟
احتمالاً این توصیه را شنیدهای:
«عطر را روی مچ بزن و دو مچ را به هم بمال.»
اما بهتر است این کار را انجام ندهیم.
Friction (فریکشِن) = اصطکاک
مالیدن شدید پوست میتواند:
- گرما ایجاد کند.
- سطح عطر را تغییر دهد.
- و شرایط تبخیر را متفاوت کند.
اما یک نکته علمی مهم:
این ادعا که «مالیدن مچ دست مولکولهای عطر را میشکند» درست نیست.
این یکی از افسانههای رایج دنیای عطر است.
مولکولهای عطر صرفاً به دلیل مالیدن معمولی مچ دست به هم، به شکل ساده «خرد» نمیشوند.
چرا نباید عطر را خیلی نزدیک بینی تست کنیم؟
چون فاصله بسیار کم میتواند شدت محرک را زیاد کند.
اگر بلاتر یا پوست را مستقیماً به بینی بچسبانیم، ممکن است برداشت ما از شدت و کیفیت رایحه با تجربه واقعی در فاصله معمول متفاوت شود.
بهتر است عطر را در فاصله طبیعی بو کنیم.
Humidity چیست؟
Humidity (هیومیدیتی) = رطوبت هوا
رطوبت محیط میتواند روی رفتار تبخیر و همچنین تجربه بویایی تأثیر بگذارد.
به همین دلیل یک عطر ممکن است در:
هوای گرم و مرطوب
با:
هوای سرد و خشک
دقیقاً یک تجربه ایجاد نکند.
چرا در تابستان بعضی عطرها «قویتر» حس میشوند؟
یکی از دلایل مهم:
Temperature = دما
است.
گرمای بیشتر میتواند آزادشدن و تبخیر بسیاری از ترکیبات فرار را افزایش دهد.
در نتیجه رایحه ممکن است:
Louder = برجستهتر
احساس شود.
اما این الزاماً به معنی ماندگاری بیشتر نیست.
ممکن است در بعضی شرایط:
Projection افزایش پیدا کند
در حالی که:
برخی مواد سریعتر کاهش پیدا کنند.
بنابراین:
پخش بیشتر ≠ ماندگاری بیشتر
چرا عطر در زمستان متفاوت است؟
در هوای سرد، تبخیر بسیاری از مواد کندتر میشود.
در نتیجه ممکن است عطر:
- آرامتر باز شود.
- Projection اولیه کمتری داشته باشد.
- و بعضی نتها دیرتر آشکار شوند.
به همین دلیل بعضی عطرهای سنگین در هوای سرد جذابتر به نظر میرسند.
پس بهترین محل اسپری کجاست؟
پاسخ مطلقی وجود ندارد.
اما برای ارزیابی عطر:
پوست تمیز و بدون رایحه قوی
انتخاب مناسبی است.
نقاطی مثل:
گردن
ساعد
بالای سینه
میتوانند مناسب باشند.
و اگر میخواهی ماندگاری را بررسی کنی، بهتر است عطر را روی پوست اسپری کنی و در طول زمان تغییر آن را بررسی کنی.
نکته مهم: پوست تو «عطر را تبدیل نمیکند»
گاهی گفته میشود:
«پوست هر آدم عطر را به یک رایحه کاملاً جدید تبدیل میکند.»
این تعبیر علمی دقیقی نیست.
پوست میتواند روی:
- تبخیر
- جذب سطحی
- انتشار
- و ادراک
اثر بگذارد.
اما معمولاً داستان این نیست که پوست مولکولهای عطر را مثل یک آزمایشگاه به مواد کاملاً جدید تبدیل میکند.
تفاوت بیشتر در رفتار و ادراک است، نه تبدیل جادویی فرمول.
یک آزمایش عالی برای خواننده سایت
برای اینکه مخاطب خودش این موضوع را تجربه کند:
تست شماره ۱
عطر را روی بلاتر اسپری کند.
تست شماره ۲
همان عطر را روی پوست اسپری کند.
سپس در زمانهای:
۰ دقیقه
۳۰ دقیقه
۲ ساعت
۴ ساعت
مقایسه کند.
سه سؤال:
۱. کدام رایحه زودتر تغییر کرد؟
۲. کدام رایحه ماندگارتر بود؟
۳. کدام شخصیت بویایی جذابتر بود؟
این آزمایش ساده یکی از بهترین راهها برای فهم تفاوت Blotter و Skin است.
یک نکته حرفهای برای مقالههای سایت
از این به بعد وقتی درباره «ماندگاری» یک عطر صحبت میکنیم، بهتر است نگوییم:
«این عطر ۱۲ ساعت ماندگاری دارد.»
مگر اینکه شرایط تست کاملاً مشخص باشد.
بهتر است بگوییم:
«ماندگاری عطر به فرمول، پوست، دما، رطوبت، مقدار مصرف و شرایط محیط بستگی دارد و زمان قابل تشخیص بودن رایحه میتواند بین افراد متفاوت باشد.»
این نوع بیان از نظر علمی دقیقتر است.
خلاصه مقاله
وقتی عطر روی پوست اسپری میشود:
Spray
↓
تبخیر و آزادشدن مولکولها
↓
انتشار در محیط
↓
تعامل با پوست و محیط
↓
رسیدن مولکولها به بینی
↓
پردازش توسط سیستم بویایی
↓
ادراک رایحه
بنابراین:
عطر فقط داخل شیشه نیست.
وقتی روی پوست قرار میگیرد، وارد یک سیستم پویا میشود که در آن فرمول عطر، پوست، دما، رطوبت، هوا و سیستم بویایی انسان با هم تعامل دارند.
اصطلاحات مهم این مقاله
Skin = پوست
Blotter = کاغذ تست عطر
Lipids = چربیها / لیپیدها
Skin Temperature = دمای پوست
Evaporation = تبخیر
Diffusion = انتشار
Projection = پخش و حضور رایحه در اطراف فرد
Longevity = ماندگاری
Sillage = رد بویایی
Substantivity = توانایی باقیماندن و قابل تشخیص بودن
Vapor Pressure = فشار بخار
Volatility = فراریت
Molecular Structure = ساختار مولکولی
Polarity = قطبیت
Humidity = رطوبت هوا
Friction = اصطکاک
Pulse Points = نقاط نبض
Textile = پارچه
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.